Sint Janskruid 1 juli 2026

Meer bekijken

Hypericum perforatum

Het is vandaag 1 juli en het was behoorlijk warm de afgelopen tijd. Alle dagen boven de 30 graden. Ik heb vandaag geen wandeling gemaakt omdat het nu in de ochtend al weer 27 graden is maar wel een lekkere fietstocht. Het lijkt alsof het de kruiden niets uitmaakt dat het zo warm is. Sterker nog, je zou haast denken dat ze er van houden zo mooi als ze in bloei staan. Ik kwam van alles tegen: de Cichorei met haar prachtige blauwe bloemen, de gele en Honingklaver en de witte variant ervan, geel Bedstro, Teunisbloem en Wilde wortel om er maar een paar te noemen. Ook fietste ik langs een veld met een prachtig kruidenmengsel van Korenbloemen, Goudsbloemen en andere wilde kruiden. En ik kwam langs een plek waar het Sint janskruid welig tierde. Hier kon ik de verleiding niet weerstaan om een aantal bloeiende toppen te verzamelen.

Hypericum perforatum is, zoals haar tweede Latijnse naam al aanduidt, herkenbaar aan de kleine witte puntjes die je ziet als je de blaadjes tegen het licht houdt. Deze puntjes in het blad vormen een belangrijk kenmerk om het geneeskrachtige kruid van andere Hypericums te onderscheiden. Een ander teken dat je de juiste plant hebt, is de rode kleurstof die verschijnt wanneer je de bloemen en de knopjes tussen je vingers fijnwrijft.

Op de dag van de zomer-zonnewende, rond 21 juni, staat de zon op haar hoogste punt. Voor onze voorouders was dit het teken om kruiden te verzamelen want, zo geloofde men, rond die tijd zouden ze de meest krachtige, heilzame werking bezitten. Geen kruid is meer met deze dag verbonden dan het Sint Janskruid. Rond de zomerzonnewende opent het Sint-Janskruid haar bloemen om het licht van de zon op te vangen en op te slaan. De gele bloemen met in het midden een toefje van meeldraden stralen warmte, vrolijkheid en speelsheid uit en schenken licht aan onze ziel.

Dit kruid is één van de belangrijkste geneeskrachtige medicijnplanten bij depressies, sombere stemmingen of nerveuze onrust met daarbij behorende symptomen zoals lusteloosheid, uitputting, angst, spanningshoofdpijn en slaapstoornissen. Angst, stemmingsdieptepunten en depressies kunnen vele oorzaken hebben. Ook hormonen kunnen een rol spelen en depressieve klachten veroorzaken na een bevalling of tijdens de menopauze. Ditzelfde geldt voor vrouwen die last hebben van het premenstrueel syndroom. Bovendien kan gebrek aan zonlicht in de donkere wintermaanden tot somberheid leiden. In deze periode en tijden waarin we wat extra positieve levensenergie kunnen gebruiken is Sint Janskruid balsem voor de ziel. Sint-Janskruid heeft een kalmerende, angstverminderende en rustgevende werking. Thee en andere kruidenpreparaten uit Sint-Janskruid, kunnen een zachte maar effectieve ondersteuning zijn en helpen om weer in balans te komen.

Uitwendig gebruikt wordt Sint-Janskruid geprezen voor zijn krachtige antibacteriële, antivirale en huidverzorgende eigenschappen. Bij huidproblemen zoals wonden, zonnebrand en 1e en 2e graad verbrandingen moet je direct aan Sint Janskruid denken. Wonden, littekens en brandwonden genezen sneller wanneer Sint-Janskruidolie wordt aangebracht. De behandeling ervan met deze prachtige donkerrode olie is al eeuwenlang bekend. Dit geldt eveneens voor huidproblemen zoals dermatitis, eczeem, neurodermitis, sebostase, impetigo contagiosa en herpes labiales. Uitwendig kunnen ook andere bereidingen als een thee, tinctuur, hydrolaat of etherische olie worden gebruikt.

De geneeskrachtige werking van Sint-Janskruid berust, zoals bij veel kruiden, niet op één enkele inhoudsstof maar op een combinatie van verschillende geneeskrachtige stoffen. Het is nog onduidelijk welke combinatie van stoffen precies van invloed zijn op de anti-depressieve werking van het kruid maar hyperforine, hypericine en pseudohypericine lijken de belangrijkste rol te spelen. Hyperforine heeft antidepressive, antibacteriële en ontstekingsremmende eigenschappen. Het is vooral aanwezig in de stampers en de vruchten van de plant.

Hypericine, dat ook met name in de bloemen en de vruchtkapsels aanwezig is geeft het extract van Sint-Janskruid olie zijn rode kleur. Het werkt antiviraal maar ook fotosensibiliserend. Dit betekent dat wanneer je Sint Janskruid gebruikt, je huid gevoelig kan reageren wanneer ze langdurig aan UV-straling (zonnebank of zonlicht) wordt blootgesteld. Vooral bij mensen met een lichte huid kan het huiduitslag en roodheid veroorzaken. Andere werkzame stoffen zijn flavonoïden (5–11%) en essentiële olie (in de bladeren).

Wanneer je de bloemen en de blaadjes tegen het licht houdt, zie je rode puntjes en vlekjes. De rode tot zwartachtige puntjes op de bloemen en bladeren van Sint-Janskruid zijn kliertjes die hypericine bevatten. Wanneer je de bloemknoppen of blaadjes tussen je vingers fijnwrijft, springen deze kliertjes open. De vloeistof die eruit komt kleurt direct bloedrood. Deze kenmerkende stof geeft de plant haar medicinale werking en dient de plant zelf als een afweermechanisme tegen insecten en planteneters. Als je de groene bladeren tegen het licht houdt, zie je naast eventuele donkere stipjes die langs de rand liggen, vooral heel veel doorzichtige puntjes. Dit zijn oliekliertjes gevuld met etherische oliën die het blad een 'geperforeerd' uiterlijk geven en kenmerkend is voor de juiste medicinale soort.

Onze voorouders geloofden dat het Sint Janskruid magische krachten bezat wanneer het rond de Zomerzonnewende op 21 juni, werd geplukt. Het is nu dus de ideale tijd voor het verzamelen van Sint Janskruid en om er krachtige kruidenextracten als een tinctuur of een oliemaceraat van te maken. Het beste moment om Sint Janskruid te oogsten is wanneer een deel van de bloemen al is uitgebloeid en er ook groene zaadknopjes zichtbaar zijn. We plukken dan het bovenste deel (15-20 cm) van het bloeiende kruid met stengel, blaadjes, bloemen en zaadknopjes.

Tinktuur

Een tinctuur is met name voor inwendig gebruik geschikt maar kan ook uitwendig verdund, worden toegepast. Ze wordt aanbevolen bij nerveuze onrust, sombere gedachtes, angst, lichte tot middelzware depressies, spanningshoofdpijn als gevolg van depressieve stemmingen en PMS. Heb je last van deze klachten is het echter altijd raadzaam om het Sint Janskruid in overleg met een arts te gebruiken en hiermee niet zelf te experimenteren, vooral wanneer je andere medicamenten gebruikt. Sint Janskruid gaat niet goed samen met veel andere medicijnen.

Wat heb je nodig voor de bereiding:

bloeiende toppen van Sint Janskruid
alcohol 40% (jenever of wodka)

Snijd de kruiden fijn (het liefst met een keramisch mesje) en rol er vervolgens een paar keer met een deegroller overheen zodat de cellen opengaan. Vul hiermee een jampotje (niet vast aandrukken) en giet de alcohol erover totdat het potje bijna vol is. Doe het deksel erop en laat deze tinctuur 2 weken trekken bij kamertemperatuur maar niet in de zon. Schud het potje iedere dag even door. Na 2 weken zeef je de kruiden eruit en is je tinctuur klaar voor gebruik. De werking van Sint Janskruid ontvouwt zich niet direct maar pas na inname van een paar weken.

Oliemaceraat

Sint Janskruidolie maak je eveneens uit de bovenste toppen van het bloeiende kruid. De dieprode olie die ontstaat kan worden ingezet bij wonden, schaafwonden, zonnebrand, 1e en 2e graad verbrandingen en andere huidproblemen waaronder neurodermitis. Ook heeft het een pijnstillend, en ontstekingsremmend effect bij stompe trauma`s, gewrichtspijn, reuma, ischias, jicht, rugpijn en Fibromyalgie.

Wat heb je nodig voor het oliemaceraat:

bloeiende toppen van Sint Janskruid
zonnebloem of olijfolie

Snijd de kruiden fijn (het liefst met een keramisch mesje) en rol er volgens een paar keer met een deegroller overheen zodat de cellen opengaan. Vul hiermee een glazen potje uit bruin of blauw glas of een keramisch potje. Ik heb een keramisch potje gebruikt. Druk de kruiden niet vast aan en giet de olie erover totdat het potje bijna vol is. Doe er een zakdoekje over dat je met een elastiekje vast zet zodat het overtollige vocht dat nog in de planten aanwezig is, kan verdampen en de olie niet gaat schimmelen. Dit potje zet je maximaal 3-6 dagen op een warme plek. Je kunt het ook in de zon zetten maar niet te lang omdat het achter het glas al snel te heet wordt en de olie ranzig kan worden. Een keramisch mag je wel in de zon zetten maar let erop dat de olie niet te heet wordt. Ideaal is een temperatuur rond de 30-40 graden. Schud of roer de kruiden iedere dag even door. Je kunt de olie ook af en toe tot 30-40 graden verwarmen. Dit gaat vooral goed in een keramisch potje op een theelichtje. Na 6 dagen zeef je de kruiden eruit en bewaar je de olie in een donker flesje op een koele plek.

Je kunt de olie op de betreffende plek puur aanbrengen en bij gesloten wonden in de huid inwrijven. Een andere mogelijkheid is om er een kompres of omslag van te maken. Dompel een steriel gaasje of verband in de olie en leg deze op de betreffende plek. Leg er een stukje huishoudfolie overheen en bindt het doekje vast met een verband. Een kompres kun je 8-10 uur laten zitten.

Zalf

Je kunt het oliemaceraat puur gebruiken maar je kunt van de rode olie ook een medicinale zalf maken. Het voordeel hiervan is dat je er heilzame extracten van andere planten aan toe kunt voegen zoals bijvoorbeeld Arnica, Goudsbloem of Lavendel. Zo is Goudsbloem goed voor de huid (wondheling en zonnebrand), Arnika helpt bij verstuiking, kneuzing, spierpijn en blauwe plekken en Lavendel werkt ontstekingsremmend en wondhelend. Immortelleolie werkt goed bij blauwe plekken en wonden. Om de werkzame stoffen uit Arnika te halen wordt een tinctuur gemaakt. Hoe je een zalf maakt samen met een tinctuur kun je lezen op de pagina "Kruiden verwerken" bovenin de menubalk onder het kopje "Zalven". Hieronder volgt het recept zonder een tinctuur.

Voor een zalf heb je onderstaande ingrediënten nodig:

35 ml oliemaceraat van Sint Janskruid (eventueel gecombineerd met een oliemaceraat van Goudsbloem)
6 gr. bijenwas
3 gr. Lanoline
4 duppels etherische Lavendelolie
4 druppels etherische Immortelleolie
1 vuurvast bekerglas of jampotje

Heb je geen lanoline in huis kun je ook een zalf met alleen bijenwas maken. Zonder de lanoline heeft de zalf een iets andere (vastere) consistentie. Lanoline is goed voor een droge huid (vooral in de winter).

Verwarm de olie met de bijenwas in een vuurvast bekerglas of jampotje totdat de bijenwas gesmolten is. Haal het bekerglas uit het pannetje en roer er de lanoline doorheen. Als de zalf iets is afgekoeld kun je er de etherische olie aan toe voegen en doorheen roeren.

Meer over het Sint janskruid kun je lezen op de pagina "Medicijnkruiden" bovenin de menubalk onder het kopje "Sint Janskruid".